คอลัมน์บทความพุทธิกา

โพสต์ทูเดย์ ฉบับวันที่ 20 มิถุนายน 2553

“มันคงเยี่ยมมากๆ เลย ถ้าน้ำหนักฉันจะลดลงได้สัก 4 กิโล”
“ทำไมบ้างเรา ไม่เหมือนบ้านเขา”
“ความรักของฉันจะสมหวังมั้ยหนอ”
“ฉันคงตายแน่ๆ ถ้าถูกให้ออกจากงาน” ฯลฯ
ความสุข ความทุกข์รายล้อมอยู่รอบตัวเรา เราวิ่งหนีทุกข์ โดยคาดหวังว่าสิ่งที่เราเข้าหาน่าจะให้ ความสุข ความพอใจมากกว่าภาวะที่เป็นอยู่ และเมื่อพบว่ามันไม่ได้สุขจริงเท่าไร เราก็วิ่งหาความสุข อันใหม่ ซินเดอเรลลา เป็นเทพนิยามตัวอย่างของของการดิ้นรนจากภาวะคับแค้นไปสู่ความสุขอันใหม่ที่ หวานชื่นโรแมนติคตามประสาภาพฝันของหญิงสาวทั่วโลก

นางซิน ฯ มีฐานะไม่ด้อยแต่เพราะโชคชะตาที่ต้องถูกกดขี่โดยแม่เลี้ยง กับน้องสาวต่างมารดาที่ใช้ งานราวกับทาส ขณะที่พ่อแท้ๆ ก็ไม่สามารถปกป้องและคุ้มครองได้ โลกความสุขของเธอ คือ การอยู่กับ โลกจินตนาการเพ้อฝันเพื่อมีความสุขในแต่ละวัน แล้ววันหนึ่งโอกาสเสี่ยงโชคก็มาถึง โชคที่ว่านี้คือ การเข้าร่วมงานเลี้ยงเต้นรำของเจ้าชายเพื่อถูกเลือกเป็นคู่ครอง หากว่าเจ้าชายถูกใจ นางซินได้รับการ ช่วยเหลือจากนางฟ้า ทำให้เธอมีโอกาสเข้าร่วมงานเลี้ยงในชุดแสนสวย โชคดีที่นางซินมีรูปโฉมที่งดงาม เป็นทรัพย์สินอันมีค่า เธอถูกเลือกเป็นคู่เต้นของเจ้าชายและโอกาสก็มาถึง เจ้าชายหลงรักเธอ แม้จะมี อุปสรรคขัดขวาง ในที่สุดนางซินก็ได้หลุดพ้นจากสภาพนรกในบ้านมาสูชีวิตใหม่กับเจ้าชายผู้สูงศักดิ์ เธอได้รับการเลื่อนขั้นทางสังคม เลื่อนฐานะท่างเศรษฐกิจ เลื่อนสถานภาพ ความสุขรอคอยเธอแล้ว

หากตีความเทพนิยายเรื่องนี้กับบริบทสังคมสมัยใหม่ ชีวิตของนางซินคือ ชีวิตที่ได้รับความ อยุติธรรม เธอสูญเสียแม่ตั้งแต่เยาว์วัย ขาดความรักและความอบอุ่นจากแม่ และพ่อที่ห่างเหิน ซ้ำถูก ถูกข่มเหงและรังแกจากบุคคลในครอบครัว อยู่ในสภาพบ้านแตก ไม่ได้รับความรักจากแม่เลี้ยง ซึ่งเป็นผู้ใหญ่มากกว่า ซ้ำยังถูกรังแกจากน้องสาว ขณะที่พ่อของตนเองก็ให้ความคุ้มครองและความ ยุติธรรมกับเธอไม่ได้ นางซินถูกใช้ให้ทำงานหนัก แม้การทำงานจะเป็นสิ่งมีคุณค่า แต่เมื่อการทำงานกลับ กลายเป็นการกดขี่ไม่ให้เธอมีโอกาสได้รับการศึกษา ไม่ได้รับการพักผ่อน ไม่ได้รับโอกาสทางสังคม การขาดไร้ซึ่งโอกาสเหล่านี้ ย่อมเกิดผลกระทบมากมาย ความอยุติธรรม ความทุกข์ที่ทับถมย่อมนำมา ซึ่งความเจ็บแค้น

ความโกรธ เศร้า กลัว เจ็บแค้น ไร้สุขในใจ ผลกระทบที่เกิดขึ้นในชีวิตจริงยากที่จะเหมือนกับ ตัวละครในเทพนิยายที่ยังคงความน่ารัก แจ่มใส น่าทะนุถนอม ในชีวิตจริงผลกระทบที่เกิดขึ้นมีความเป็น ไปได้ คือ 1.) ความเจ็บแค้นกลับกลายเป็นความขมขื่นหมองเศร้า และหากอาการทุกข์รุนแรงมาก ก็อาจ กลายเป็นโรคซึมเศร้าจนถึงการฆ่าตัวตาย 2.) ความเจ้บแค้นนี้อาจเป็นพลังให้นางซินลุกขึ้นตอบโต้ เพื่อแก้แค้นและทวงคืนความยุติธรรมจากคนรอบข้าง เริ่งต้นจากคนใกล้ตัว รวมไปถึงต่อสังคมรอบข้าง ความทุกข์ย่อมขยายผลความทุกข์ไปให้คนอื่น และในอีกกรณี คือ 3.) นางซินมีโอกาสหาทางออกด้วย การหนีออกจากบ้าน เพื่อไปตายเอาดาบหน้า กลายเป็นเด็กเร่ร่อนตามท้องถนน ซึ่งสำหรับเด็กหรือ วัยรุ่นหญิงชายที่อยู่ตามท้อง ถนนทุกวันนี้ วังวนที่มักเกิดขึ้นก็มักเกี่ยวพันยาเสพติด ธุรกิจทางเพศ

เทพนิยายเรื่องนี้จบเรื่องราวความทุกข์ตรมของนางซินด้วยการให้เธอได้มีโอกาส เปลี่ยนสภาพ แวดล้อมชีวิตผ่านความสมหวังในการแต่งงานกับเจ้าชายสูงศักดิ์ การแต่งงานของนางซินยังมีความหมาย ถึงการเลื่อนฐานะและเปลี่ยนแปลงสถานภาพจากหญิงสาวสามัญเป็นเจ้าหญิงผู้สูงศักดิ์รวมถึงพระราชินี ในอนาคต การเลื่อนขั้นเช่นนี้จึงไม่ต่างจากการถูกรางวัลสลากกินแบ่งสองชั้น ความฝัน ความสำเร็จของ นางซินได้กลายเป็นตำนานของหญิงสาวนักล่าฝันโดยเฉพาะหญิงไทยยากจนหลายคนที่เลือกเส้นทางหลุด พ้นจากความยากจน โดยการเสี่ยงดวงสมรสกับฝรั่งต่างชาติเป็นจำนวนมาก โชคดี โชคร้ายชะตาชีวิตก็ขึ้น อยู่กับกำมือของสามีและความพร้อมในการปรับตัวในดินแดนที่ต่างบ้าน ต่างเมือง

ในโลกความเป็นจริง พวกเราหลายคนอาจมีชะตาชีวิต และหรือผลลงเอยไม่แตกต่างจากนางซินฯ มากหรือน้อยตามแต่กรณีหรือโชคช่วย โชคร้ายที่ส่วนใหญ่ผลลงเอยมักจบลงด้วยความทุกข์เศร้ามากกว่า ความเจ็บแค้นเป็นเหมือนเมล็ดพันธ์ความทุกข์ในจิตใจที่มีศักยภาพเติบโตกลายเป็นความรุนแรงในรูปแบบต่างๆ พฤติกรรมก้าวร้าว ต่อต้านสังคม ทำร้ายผู้อื่นหรือตนเอง ประกอบอาชญากรรม คือผลสืบเนื่องของ ความทุกข์ ความสุขที่พอหาได้ ก็เป็นความสุขเพียงชั่วครู่ชั่วยามจากยาเสพติด สุรา หรือเพศสัมพันธ์ กระนั้นก็มีความเป็นไปได้ว่านางซินอาจเลือกหนทางที่แตกต่าง หลายคนที่ผ่านเรื่องราวและฉากชีวิตที่ถูก ข่มเหงรังแก กระนั้นพวกเขาก็สามารถแปรเปลี่ยนพลังความเจ็บแค้นเป็นการทำคุณความดีเพื่อผู้อื่น หลาย คนเลือกใช้หนทางของสันติวิธี เพื่อยุติวงจรความเลวร้าย นางซินอาจเลือกหนทางของความอดทน รอคอย โอกาสที่จะพึ่งพาตนเอง เพียงแต่โฮกาสนั้นจะมาถึงเมื่อไร หรือไม่มาเลยก็ยากต่อการคาดเดา

สำหรับนางซิน เรื่องราวของเธออาจบ่งบอกถึงชีวิตของผู้คนที่ถูกกระทำ วันหนึ่งเธอกับนางซินอีก หลายๆ คนอาจรวมตัวเป็นกลุ่มก้อนเพื่อตอบโต้และเรียกร้องสิทธิอันพึงมีที่สูญหายไปบนท้องถนน และสร้างความวุ่นวายกับสังคมโดยรวม สิ่งที่พวกเธอกระทำจึงเป็นเพียงปรากฎการณ์บนยอดภูเขาน้ำแข็ง พวกเราจะทำความเข้าใจพวกเธออย่างไรดี เพราะความสุขขั้นพื้นฐานที่เธอพึงมี เช่น โอกาสทางสังคม การเข้าถึงทรัพยากรที่ช่วยให้พวกเธอพึ่งพาตนเอง การได้รับการยอมรับในเกียรติและศักดิ์ศรีที่พึงมีพึง ได้ของเธอ มันสูญหายไป และพวกเธอต้องการได้กลับคืน คงถึงเวลาที่คนรอบข้างนางซินจะต้องหันมา ปรับเปลี่ยนทัศนคติ และแบ่งปัน เพราะเราทุกคนต่างล้วนเป็นอวัยวะที่เชื่อมโยงสัมพันธ์เป็นชีวิตสังคม เดียวกัน เมื่อแขนซ้ายเมื่อยล้า เจ็บปวด ก็เป็นหน้าที่ของแขนขวาที่จะบีบนวด เยียวยาแขนซ้ายโดยไม่ แบ่งแยก คงเป็นเรื่องตลก หากแขนขวาจะแชเชือน ไม่ใส่ใจหรือด่าทอแขนซ้าย

เพราะพวกเราคือสังคมเดียวกัน และมีแต่เมตตาธรรมเท่านั้นที่ค้ำจุนโลก หาใช้ความรุนแรงและ ป่าเถื่อนที่มักพบเห็นในทุกวันนี้

โดย…..ชัยยศ ยโสธโร